NO, NC, fail-safe en fail-secure: zo kies je de juiste configuratie voor jouw toegangscontrole
In toegangscontrole draait alles om betrouwbaarheid. De manier waarop een slot, magneet, elektrische grendel of deuropener reageert op spanning bepaalt niet alleen het gebruiksgemak, maar ook de veiligheid in noodsituaties. Begrippen als NO, NC, fail-safe en fail-secure komen daarbij voortdurend terug. Veel installateurs gebruiken ze dagelijks, maar worden in de praktijk alsnog met foutsituaties of verkeerd gekozen hardware geconfronteerd.
In dit artikel leggen we precies uit wat deze termen betekenen, hoe ze zich tot elkaar verhouden en hoe je bepaalt welke configuratie het beste past bij jouw project – van een eenvoudige B&B-installatie tot een volledig beveiligde zakelijke omgeving.
Wat betekenen NO en NC?
De termen NO (Normally Open) en NC (Normally Closed) beschrijven de stand van een elektrisch contact wanneer er géén spanning of sturing wordt toegepast.
NO – Normally Open
NO betekent dat het circuit open is zonder spanning. Er loopt dus geen stroom; het contact is onderbroken. Pas wanneer je spanning of een signaal toepast, sluit het contact.
In toegangscontrole kom je NO bijvoorbeeld tegen bij:
- De uitgangen van keypads, RFID-readers of controllers die een slot aansturen.
- Tijdelijke triggers zoals drukknoppen voor deur-open signalen.
NC – Normally Closed
NC betekent dat het circuit gesloten is zonder spanning. Er loopt dus wél stroom; het contact is actief. Wanneer er spanning of een signaal wordt gegeven, opent het circuit.
NC zie je vaak in beveiligingssensoren die sabotage moeten detecteren, maar ook in sloten die standaard in gesloten toestand staan.
Waarom maakt dit uit?
De keuze tussen NO en NC bepaalt hoe apparatuur zich gedraagt bij onderbrekingen:
- Bij een NO-contact zal uitval van spanning geen actie veroorzaken.
- Bij een NC-contact betekent spanningsverlies dat het circuit “openbreekt”.
Daarom is NO/NC vooral belangrijk bij alarmmeldingen, sabotage-detectie en het sturen van elektrische vergrendelingen.
Fail-safe of fail-secure: het gedrag van het slot bij stroomuitval
Waar NO en NC de contactlogica beschrijven, gaat fail-safe en fail-secure over de mechanische staat van het slot zelf bij stroomuitval.
Fail-safe
Fail-safe betekent: veilig open bij stroomuitval.
Deze sloten hebben spanning nodig om vergrendeld te blijven. Valt de spanning weg, dan ontgrendelt de deur automatisch.
Voorbeelden:
- Elektromagneten (maglocks), zoals YLI YM-serie.
- Sommige elektrische grendels of strikes die ontworpen zijn voor vluchtroutes.
- Deuren die altijd ontruimingsveilig moeten blijven.
Toepassingen:
- Kantoren
- Appartementencomplexen
- Nooduitgangen (mits gecertificeerd)
- Projecten waar doorstroom prioriteit heeft bij stroomverlies
Voordelen:
- Altijd veilig te openen bij nood of uitval
Nadelen: - Bij stroomuitval fysiek onveilig voor ruimtes waar juist afsluiting vereist is
Fail-secure
Fail-secure betekent: veilig dicht bij stroomuitval.
Hier is spanning nodig om een deur te ontgrendelen. Valt de spanning weg, dan blijft het slot dus dicht.
Voorbeelden:
- Veel elektrische strikes (YLI YS-serie, Safire of Anviz varianten)
- Deurvergrendelingen in ruimtes met hoge beveiliging
- Voorraad- of serverruimtes
Toepassingen:
- Datacenters en IT-ruimtes
- Magazijnen en voorraadruimtes
- Kluizen, archieven en commerciële installaties
Voordelen:
- Optimale beveiliging bij sabotage of stroomuitval
Nadelen: - Bij calamiteiten kan je een extra mechanische noodontgrendeling nodig hebben
Hoe verhouden NO/NC zich tot fail-safe en fail-secure?
Het verwarrende is dat mensen deze begrippen vaak door elkaar halen.
Kort gezegd:
- NO/NC gaat over het stuurcontact
- Fail-safe / fail-secure gaat over de staat van het slot bij spanningsuitval
Toch werken ze samen in een installatie.
Voorbeeld 1: fail-safe magneet met NC-sturing
- Magneet werkt alleen onder spanning → fail-safe
- Controller geeft een NC-contact → bij een open-signaal wordt spanning onderbroken
- De deur opent wanneer controller de spanning onderbreekt
Voorbeeld 2: Fail-Secure strike met NO-sturing
- Strike ontgrendelt bij spanning → fail-secure
- Controller geeft een NO-contact → sluit bij trigger
- De deur opent alleen wanneer controller actief spanning opbouwt
Waarom belangrijk?
Omdat verkeerde combinaties leiden tot typische fouten:
- Deur die omgekeerd werkt (altijd open in plaats van altijd dicht)
- Deur die niet opent bij brand of evacuatie
- Deur die niet voldoet aan regelgeving
- Hardware die sneller slijt door foutief bekabelen of verkeerd ingestelde spanningsreeksen
Hoe kies je de juiste optie voor jouw situatie?
Bij UMATECH zien we dat de meeste gebruikers in één van de volgende scenario’s vallen. Gebruik onderstaande richtlijn:
1. Standaard toegangscontrole voor bedrijven
Beste keuze:
- Fail-safe bij hoofdingangen
- Fail-secure bij kantoorruimtes, magazijnen en technische ruimtes
- Sturing via NC (meest gebruikt bij access-controllers)
2. Appartementencomplexen en B&B’s
Beste keuze:
- Fail-Secure elektrische strikes (omdat de deur bij stroomuitval niet open mag vallen)
- NO of NC afhankelijk van de controller; moderne Akuvox- en Safire-controllers ondersteunen beide
3. Serverruimtes en beveiligde opslag
Beste keuze:
- Altijd fail-secure
- Redundante voeding of UPS aanbevolen
- NC-sturing zodat sabotage (doorknippen kabel) direct gedetecteerd kan worden
4. Nooduitgangen en vluchtroutes
Beste keuze:
- Fail-Safe, mits getest met de noodstroomcircuits
- Combineer met brandmeldinstallatie (FACP) voor directe ontgrendeling
- Maglocks worden hier vaak gekozen vanwege betrouwbaarheid
Veelgemaakte fouten in de praktijk
Fout 1: Verwarren van NO/NC met fail-safe/fail-secure
Een veelvoorkomend misverstand: een NC-slot is niet per definitie fail-secure. Databases staan vol met verkeerd gekozen sloten door deze denkfout.
Fout 2: Geen rekening houden met lokale regelgeving
In Nederland en België gelden specifieke regels over deuren die bij nood automatisch moeten openen. Fail-secure is hier niet toegestaan op vluchtwegen zonder mechanische noodontgrendeling.
Fout 3: Niet testen bij stroomuitval
De enige manier om zeker te weten dat je hardware correct is aangesloten:
Stekker eruit, kijken wat er gebeurt.
Conclusie
NO/NC bepaalt de logica van de aansturing; fail-safe/fail-secure bepaalt het gedrag van het slot bij spanningsverlies. Het combineren van beide systemen vraagt om inzicht in veiligheid, regelgeving en gebruikersscenario’s.
Bij UMATECH adviseren wij installateurs en eindgebruikers dagelijks bij het kiezen van de juiste toegangscontrole-hardware. Twijfel je tussen een magneet, elektrische strike of grendel, of weet je niet welke configuratie aansluit op jouw project? Neem dan gerust contact op – wij kijken mee en zorgen dat jouw installatie veilig, logisch en toekomstbestendig is.
